รอยจารึก...บันทึกสยาม

รอยจารึก...บันทึกสยามhttps://thaipbspodcastsit.clicknext.com/th-thThai PBS Podcast CopyrightThai PBS Podcastรอยจารึก...บันทึกสยามรอยจารึก...บันทึกสยาม รายการที่นำเรื่องราวและเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ด้านการเมือง การปกครอง หรือเรื่องราวในห้วงอดีตที่ผ่านมา โดยเล่าผ่านบุคคลหรือนักประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์หรือศึกษาค้นคว้าในเรื่องต่าง ๆ อย่างลึกซึ้ง ดำเนินรายการโดย กษิดิศ อนันทนาธร คนหนุ่มรุ่นใหม่ที่สนใจประวัติศาสตร์ไทยThai PBS RadioThai PBS Podcastthaipbsonline@gmail.comnoรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 48: 90 ปี สถาปนาระบอบรัฐธรรมนูญThai PBS Podcastหลังจากประเทศสยามก้าวสู่การเป็นประชาธิปไตยและมีการประกาศใช้ #รัฐธรรมนูญ เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 แต่แล้วในปี พ.ศ. 2476 สยามต้องเผชิญกับความผันผวนทางการเมืองอยู่หลายอย่าง ตั้งแต่ความพยาบามที่จะมีคณะพรรคการเมือง การเสนอเค้าโครงการเศรษฐกิจ การปิดสภาฯ การงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตราที่เปรียบเสมือนการถูกยึดอำนาจครั้งแรก การยึดอำนาจโดยทหารฝ่ายคณะราษฎร เพื่อกลับมาใช้รัฐธรรมนูญอีกครั้ง การเกิดกบฏบวรเดช จนมาถึงการเลือกตั้งครั้งแรก เหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในปีนั้นหลังจากประกาศใช้รัฐธรรมนูญเพียงไม่นาน แต่ละเหตุการณ์มีเส้นทางอย่างไรที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงการเมืองอย่างสำคัญ ฟังในรายการ รอยจารึก...บันทึกสยาม ค่ะThu, 29 Dec 2022 13:00:00 +070027:06noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 47: ทองอยู่ พุฒพัฒน์ เส้นทางการเมือง ประชาธิปไตยและพระเจ้าตากสินมหาราชThai PBS Podcast28 ธันวาคม ในทางประวัติศาสตร์เป็นวันที่ สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี หรือ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ปราบดาภิเษก "ทองอยู่ พุฒพัฒน์" อดีต ส.ส. จังหวัดธนบุรีคนแรกเมื่อปี พ.ศ. 2476 เป็นผู้ผลักดันให้มีการก่อสร้างอนุสาวรีย์ที่วงเวียนใหญ่ซึ่งใช้เวลายาวนานถึง 20 ปีนับตั้งแต่ริเริ่มจนก่อสร้างเสร็จ ทองอยู่ พุฒพัฒน์ ยังมีบทบาททางการเมืองและการเรียกร้องประชาธิปไตยโดยเฉพาะการเป็นดาวไฮด์ปาร์ค ขึ้นกล่าวโจมตีการทำงานของรัฐบาลในสมัย จอมพล ป. พิบูลสงคราม รวมถึงการถูกจับกุมในเหตุการณ์ กบฏอดข้าว เบื้องหลังการก่อสร้างอนุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี, เส้นทางการเมือง, การเรียกร้องประชาธิปไตย และบั้นปลายชีวิตของการเข้าสู่เส้นทางธรรม เป็นอย่างไร รายการ รอยจารึก...บันทึกสยาม เล่าให้ฟังค่ะThu, 22 Dec 2022 12:41:05 +070029:33noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 46: เบื้องหลังชีวิต พระยาอนุมานราชธน - เสฐียร โกเศศThai PBS Podcastสำหรับคนที่ชอบอ่านหนังสือคงจะรู้จักนามปากกา เสฐียรโกเศศ เป็นอย่างดีซึ่งเป็นนามปากกาของ พระยาอนุมานราชธน นักปราชญ์ นักเขียนและบุคคลสำคัญของโลกที่ได้รับการยกย่องจากยูเนสโก (UNESCO) เมื่อปี พ.ศ. 2531 มีงานเขียนที่คุ้นและรู้จักกันเป็นอย่างดีเช่น กามนิต, หิโตปเทศ (ซึ่งเขียนร่วมกับ นาคะประทีป) และ ฟื้นความหลังนอกจากงานเขียนหนังสือ ยังดำรงตำแหน่งในหน่วยงานต่าง ๆ เช่น กรมศิลปากร, ราชบัณฑิตยสถาน ฯลฯ แต่เบื้องหลังการดำเนินชีวิตรวมถึงข้อความบนพินัยกรรมที่ส่งต่อไปยังลูกน้อยคนนักที่รู้ รายการ รอยจารึก...บันทึกสยาม เล่าเรื่องนี้ให้ฟังค่ะThu, 15 Dec 2022 14:15:52 +070027:55noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 45: เบื้องหลัง ปรีดี พนมยงค์ กับ คอมมิวนิสต์Thai PBS Podcastการเสนอร่างโครงการพัฒนาเศรษฐกิจเมื่อปลายปี พ.ศ. 2475 (ปฏิทินเก่า) ของ "ปรีดี พนมยงค์" ที่ขึ้นชื่อว่าเป็นมันสมองของคณะราษฎร ถูกกล่าวหาว่าเป็น #คอมมิวนิสต์ ทั้งที่เบื้องหลัง ปรีดีก็มีความขัดแย้งคนของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย รวมถึงการถูกกล่าวหาว่าฝักใฝ่คอมมิวนิสต์หลังลี้ภัยไปยังประเทศจีนทั้งที่จริงแล้ว ปรีดีลี้ภัยไปจีนก่อนทีฝ่ายคอมมิวนิสต์จะได้รับชัยชนะ เบื้องหลังความขัดแย้งและการถูกล่าวหาว่าเป็นคอมมิวนิสต์ของ "ปรีดี พนมยงค์" เกิดขึ้นได้อย่างไรThu, 08 Dec 2022 20:21:33 +070029:24noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 44: สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพThai PBS Podcastคนไทยคนแรกที่ได้รับการยกย่องให้เป็นบุคคลสำคัญของโลกจากยูเนสโก (UNESCO) ในวาระ 100 ปีประสูติ เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2505 คือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 พระองค์ทรงมีคุณูปการทางการศึกษาโดยเฉพาะเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และโบราณคดี ไม่เพียงเท่านั้นยังมีบทบาททางการเมืองการปกครองในสมัยนั้นอีกด้วยThu, 01 Dec 2022 11:54:27 +070026:55noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 43: เวนิสวานิช พระอัจฉริยาภาพด้านภาษาและงานแปลในรัชกาลที่ 6Thai PBS Podcastพระราชนิพนธ์และผลงานแปลของพระมหากษัตริย์หลายเรื่อง ถูกนำมาใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนในวิชาภาษาไทยมาอย่างยาวนาน หนึ่งในนั้นคือเรื่อง เวนิสวานิช ผลงานแปลในรัชกาลที่ 6 ต้นฉบับของ วิลเลียม เชกส์เปียร์ (William Shakespeare) ที่แสดงให้เห็นถึงพระอัจฉริยภาพทางด้านภาษาที่ทรงแปลได้ตรงตามความหมายจากต้นฉบับออกมาเป็นกลอนเมื่อ พ.ศ. 2459 สำหรับเรื่องนี้มีประโยคที่เราต่างคุ้นหูคือ "อันความกรุณาปรานี จะมีใครมาบังคับก็หาไม่..." พระอัจฉริยภาพในรัชกาลที่ 6 ทางด้านภาษาต่างประเทศและการแปลภาษาจากบทประพันธ์ต่างประเทศให้เป็นภาษาไทย มีแง่มุมอะไรน่าสนใจ รวมถึงความเกี่ยวข้องกับการปกครองในยุคสมัยนั้นอย่างไรThu, 24 Nov 2022 10:40:09 +070033:26noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 42: จุดยืนประชาธิปไตยและเบื้องหลังของจดหมายจากนายเข้ม เย็นยิ่งThai PBS Podcastในหน้าประวัติศาสตร์การเมืองของประเทศไทย ย้อนไปเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2514 ผู้นำรัฐบาลสมัยนั้นคือ จอมพลถนอม กิตติขจร ได้ทำการรัฐประหารตนเอง แล้วยกเลิกรัฐธรรมนูญปี 2511 ที่ใช้เวลาร่างมานานนับสิบปี ทำให้ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ซึ่งในเวลานั้นเป็นคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (อดีตผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย) ได้เขียนจดหมายโดยใช้ชื่อว่า นายเข้ม เย็นยิ่ง ถึง จอมพลถนอม กิตติขจร โดยใช้ชื่อว่า นายทำนุ เกียรติก้อง ผู้ใหญ่บ้านไทยเจริญใจความสำคัญของจดหมายคือการเรียกร้องให้มีกติกาหมู่บ้าน (รัฐธรรมนูญ) และการเลือกตั้งโดยเร็ว ซึ่งการเคลื่อนไหวของข้าราชการชั้นผู้ใหญ่อย่าง ดร.ป๋วย ในเวลานั้น นับเป็นการจุดประกายอย่างหนึ่งให้เกิดเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ในเวลาต่อมาThu, 17 Nov 2022 11:00:00 +070030:16noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 41: ความบันเทิงที่เลือนหายในยุคออนไลน์Thai PBS Podcast ในยุคออนไลน์ที่สามารถดูหนังฟังเพลงได้อย่างสะดวกสบายผ่านช่องทางต่าง ๆ เลือกชมได้โดยไม่ต้องคอย อาจทำให้คนในปัจจุบันนึกไม่ถึงว่า ในอดีตเวลาอยากฟังเพลงต้องเปิดเทปคาสเซ็ท อยากดูหนังทั้งไทยและเทศ ต้องไปเช่าวีดีโอตามร้านที่เป็นสมาชิกไว้ จนภายหลังแผ่นซีดีและดีวีดีเข้ามาแทนที่วีดีโออย่างรวดเร็วและในที่สุดทั้งเทป วีดีโอ ซีดี ก็ล้วนกลายเป็นอดีตของสังคมไปคุณธานี จิริยะสิน เจ้าของร้านให้เช่าวิดีโอ บริเวณท่าพระจันทร์ เล่าถึงประสบการณ์ ความคึกคัก และเสน่ห์ของร้านเช่าวีดีโอ-ซีดี อันเป็นอดีตที่ไม่มีทางจะหวนกลับมาอีกแล้ว Thu, 10 Nov 2022 14:41:46 +070023:26noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 40: ประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการคุกไทยThai PBS Podcast คุกสมัยใหม่ของไทยเพิ่งเกิดขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งมีการปฏิรูปการราชทัณฑ์ สร้างคุกใหม่อย่างอารยประเทศ และปรับปรุงทั้งสภาพความเป็นอยู่ การพันธนาการ การใช้แรงงานนักโทษ ฯลฯรายการ “รอยจารึก..บันทึกสยาม” คุยกับ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศรัญญู เทพสงเคราะห์ ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เล่าถึงพัฒนาของคุกไทย จากแบบจารีตเดิม มาสู่ราชทัณฑ์สมัยใหม่ ที่มีความเปลี่ยนแปลงทั้งวิธีคิดและการดูแลนักโทษ ตั้งแต่ยุครัชกาลที่ 5 มาจนถึงหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 Thu, 03 Nov 2022 16:04:08 +070027:56noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 39: กำเนิด อำนาจ ล่มสลาย ของระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ก่อนและหลัง ร.5Thai PBS Podcastสมบูรณาญาสิทธิราชย์ (Absolute Monarchy) เป็นระบอบการปกครองอีกรูปแบบหนึ่งที่สยามเคยนำมาใช้ในการปกครองบ้านเมือง โดยระบอบนี้ถูกนำมาใช้ในระยะเวลาสั้น ๆ เพียง 40 ปีเท่านั้น (พ.ศ. 2435 - 2475) แม้ในประวัติศาสตร์หลายร้อยปีแผ่นดินนี้มีผู้ปกครองเป็นพระมหากษัตริย์ แต่กลับไม่ใช่ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ในความเข้าใจและความรู้ที่ได้รับมา เชื่อว่าหลายคนเข้าใจมาเสมอว่า การปกครองระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ถูกใช้มาตั้งแต่สมัยสุโขทัยต่อเนื่องจนถึงรัชกาลที่ 7 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ แต่จริง ๆ แล้วถูกใช้เพียงแค่ 40 ปีนับตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 - 7 แล้วก่อนหน้านั้นคืออะไร เปิดหน้าประวัติศาตร์การปกครองระบอบนี้ทั้งจุดกำเนิด อำนาจ และการล่มสลาย ค่ะThu, 27 Oct 2022 14:21:58 +070027:05noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 38: เขตแดนและการขยายอำนาจของรัฐสยามในสมัยรัชกาลที่ 5Thai PBS Podcastในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประเทศไทยเป็นเพียงประเทศเดียวที่ไม่ตกเป็นเมืองขึ้นของชาติตะวันตกในยุคล่าอาณานิคมในสมัยรัชกาลที่ 5 แม้จะไม่ถูกเป็นเมืองขึ้นแต่ในสมัยนั้นเราอาจกลายเป็นรัฐกันชนระหว่างอังกฤษที่มีดินแดนการปกครองทางตะวันตกและตอนใต้ กับฝรั่งเศสที่มีดินแดนการปกครองทางตะวันออกแม้จะไม่ตกเป็นเมืองขึ้นของชาติตะวันตก แต่สยามที่หมายถึงกรุงเทพมหานครในขณะนั้น ก็แผ่ขยายขอบเขตการปกครองและอำนาจออกไปทางทิศเหนือและทิศตะวันออกเฉียงเหนือ แล้วผนวกรวมกันเป็นพื้นที่เดียวกันมาจนถึงทุกวันนี้ แม้ระหว่างนั้นจะมีการปักปันเขตแดนกับฝรั่งเศสและอังกฤษออกไปบางส่วนก็ตามฟังเรื่องการแผ่ขยายอำนาจและเขตแดนของสยามในสมัยรัชกาลที่ 5 ช่วงยุคล่าอาณานิคมจากชาติตะวันตกในรายการค่ะThu, 20 Oct 2022 14:00:08 +070031:15noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 37: ประวัติศาสตร์การเมืองไทยผ่านอนุสรณ์สถานและสิ่งก่อสร้างThai PBS Podcastเรื่องราวประวัติศาสตร์ นอกจากเล่าผ่านตัวบุคคลหรือหนังสือ สถานที่บางแห่งยังมีประวัติศาสตร์ได้อีกด้วย โดยเฉพาะประวัติศาสตร์การเมืองภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ในสมัยที่รัฐบาลคณะราษฎรสามารถปราบปรามกลุ่มกบฏบวรเดชได้สำเร็จ หนึ่งในสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง คือ วัดประชาธิปไตย หรือ วัดพระศรีมหาธาตุวรมหาวิหาร บางเขน กรุงเทพมหานคร ที่สร้างขึ้นในสมัย จอมพล ป พิบูลสงคราม ขณะดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี วัดแห่งนี้สร้างใกล้เคียงกับ อนุสาวรีย์พิทักษ์รัฐธรรมนูญ (ที่เคยตั้งอยู่ภายในวงเวียนหลักสี่) ซึ่งอนุสาวรีย์นี้ก็มีความเกี่ยวข้องกับการเมืองของไทยด้วยเช่นกันนอกจากอนุสรณ์สถานที่ยกตัวอย่าง ยังมีสถานที่ใดบ้างที่มีความเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์การเมืองของไทยในช่วงที่รัฐบาลคณะราษฎรปราบกบฏบวรเดชได้ ฟังในรายการกับ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศรัญญู เทพสงเคราะห์ ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์Thu, 13 Oct 2022 13:13:33 +070026:36noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 36: เหตุการณ์ 6 ตุลา กับผู้ชายที่ชื่อ จารุพงษ์ ทองสินธุ์Thai PBS Podcastหลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 เป็นช่วงที่กระแสประชาธิปไตยเบ่งบานในประเทศไทย นิสิตนักศึกษาต่างพากันตื่นตัวทางการเมืองและให้ความสนใจปัญหาสังคมมากขึ้น แต่แล้วก็เกิดเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 ขึ้น เหตุการณ์นี้มีผู้เสียชีวิตภายในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ ประมาณ 40 คน ซึ่งหนึ่งในนั้น คือ แกนนำนักศึกษา จารุพงษ์ ทองสินธุ์ ที่จบชีวิตลงด้วยวัยเพียง 19 ปีเท่านั้นรายการ “รอยจารึก..บันทึกสยาม”  คุยกับ คุณธานี จิริยะสิน นักศึกษาธรรมศาสตร์ในช่วงเวลานั้น ซึ่งเป็นเพื่อนของจารุพงษ์ เล่าถึงบรรยากาศกิจกรรมนักศึกษาของนักศึกษาในยุคนั้น และชีวิตสามัญที่ไม่ธรรมดาของจารุพงษ์ ทองสินธุ์ ในวาระ 46 ปี 6 ตุลาคม 2519-2565 Thu, 06 Oct 2022 15:10:09 +070021:48noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 35: ธงไตรรงค์ ทำไมต้องแดง ขาว น้ำเงินThai PBS Podcastนอกจากความหมายของธงไตรรงค์ที่ชาวไทยทุกคนทราบกันดีอยู่แล้วว่าหมายถึง ชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ แต่เคยสงสัยหรือไม่ว่า ทำไมธงชาติไทยต้องใช้สีแดง ขาว และน้ำเงินคุณพฤฒิพล ประชุมผล ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์ธงชาติไทย มาเล่าให้ฟังถึงที่มาของสีแดง ขาว และน้ำเงินในธงไตรรงค์ พร้อมทั้งอธิบายพัฒนาการความเป็นมาของธงชาติไทยอย่างครบถ้วน ในโอกาส 105 ปีของธงชาติไทย Thu, 29 Sep 2022 11:46:13 +070038:59noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 34: ศ. คุณหญิง จินตนา ยศสุนทร กับวงการสื่อสารมวลชนไทยThai PBS Podcastนอกจากการเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย ศาสตราจารย์ คุณหญิงจินตนา ยศสุนทร ยังเป็นผู้ที่มีบทบาทหลากหลายในวงการสื่อสารมวลชนไทย ทั้งสื่อสิ่งพิมพ์, วิทยุกระจายเสียง, วิทยุโทรทัศน์ และภาพยนตร์ รวมถึงเป็นผู้ที่สนใจปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในสังคมไทย โดยเฉพาะเรื่องปัญหาเกี่ยวกับคนหนุ่มสาว อาจารย์จเลิศ เจษฎาวัลย์ คณบดีคณะสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยรามคำแหง เล่าถึงผลงานของคุณหญิงในอดีต โดยเฉพาะการบุกเบิกการศึกษาทางไกลผ่านสื่อวิทยุกระจายเสียงและโทรทัศน์ หลังจากพื้นที่ของมหาวิทยาลัยรามคำแหงไม่เพียงพอต่อการรับนักศึกษา และการสืบสานต่อยอดความคิดของคุณหญิงผ่านกิจกรรมต่าง ๆ รวมทั้งการพิมพ์หนังสือ “ถามหน่อยดิ” ในวาระ 100 ปีชาตกาล เมื่อ พ.ศ. 2563Thu, 22 Sep 2022 14:42:12 +070030:05noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 33: ศ.คุณหญิงจินตนา ยศสุนทร ผู้หญิงแกร่งแห่งยุคสมัยThai PBS Podcastศาสตราจารย์ คุณหญิงจินตนา ยศสุนทร เป็นผู้มีความรู้ความสามารถด้านภาษาฝรั่งเศสและอังกฤษ เคยเป็นอาจารย์สอนที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร และมหาวิทยาลัยรามคำแหง รวมทั้งยังเคยเป็นสมาชิกขบวนการเสรีไทยสายอเมริกา ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2  นอกจากนี้ยังนับได้ว่าเป็นผู้หญิงหัวก้าวหน้าคนหนึ่งของสังคมไทยในยุคสมัยนั้น เช่นการจัดงานแต่งงานอย่างเรียบง่ายให้กับลูกศิษย์แทนการเลี้ยงฉลองในโรงแรมในวาระ 102 ปีชาตกาล คุณหญิงจินตนา ยศสุนทร (15 กันยายน 2463-2565) อาจารย์จเลิศ เจษฎาวัลย์ คณบดีคณะสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยรามคำแหง ลูกศิษย์ผู้ใกล้ชิด และเป็นผู้ที่คุณหญิงจินตนาจัดงานแต่งงานให้ มาเล่าเรื่องราวในหลากหลายแง่มุม ทั้งชีวิตส่วนตัว ชีวิตการทำงาน รวมถึงสิทธิที่สตรีพึงมีในยุคสมัยนั้นในรายการ "รอยจารึก…บันทึกสยาม" Thu, 15 Sep 2022 12:40:32 +070026:30noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 32: จรัล มโนเพ็ชร กับเพลงสะท้อนภาพชีวิตคนเมืองThai PBS Podcastนอกจากความไพเราะแล้ว บทเพลงของ จรัล มโนเพ็ชร ยังมีเนื้อหาที่สะท้อนปัญหาของสังคม มีความละเอียดอ่อนในการถ่ายทอดมุมมองต่อชีวิตของคนธรรมดาสามัญ และนำเสนอภาพชีวิตของคนพื้นเมืองเชียงใหม่ให้เป็นที่รับรู้ในวงกว้างศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ธเนศวร์ เจริญเมือง จากคณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ เล่าถึงเหตุผลเบื้องหลังว่า ทำไม เพลงอุ๊ยคำ จึงเป็นที่ชื่นชอบของคนในกรุงเทพฯ มากที่สุด และอธิบายว่าบทเพลงของเขามีความสำคัญต่อบริบทท้องถิ่นนิยมมากเพียงใด Thu, 08 Sep 2022 11:00:00 +070038:07noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 31: จรัล มโนเพ็ชร ศิลปินล้านนาแห่งยุคสมัยThai PBS Podcastจรัล มโนเพ็ชร คือผู้สร้างตำนานเพลงโฟล์กซองคำเมืองอันโด่งดัง ที่สามารถถ่ายทอดเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และวิถีชีวิตของชาวล้านนา เข้ากับเครื่องดนตรีฝรั่งอย่างกีตาร์ได้อย่างไพเราะ ผ่านเพลงคุ้นหูมากมาย เช่น อุ๊ยคำ พี่สาวครับ บ้านบนดอย ฯลฯรายการ “รอยจารึก..บันทึกสยาม” และ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.ธเนศวร์ เจริญเมือง คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มาเล่าถึงความประทับใจที่มีต่อศิลปินผู้นี้ และอธิบายถึงบริบททางประวัติศาสตร์ยุคสงครามเย็นกับเพลงเพื่อชีวิตแนวสะท้อนสังคมผ่านบทเพลงของจรัล มโนเพ็ชร เพื่อรำลึกถึงศิลปินผู้นี้ในวาระ 21 ปี แห่งการจากไป 3 กันยายน 2544-2565 Thu, 01 Sep 2022 11:00:00 +070036:50noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 30: กบฏ ร.ศ. 130 มูลเหตุ ความฝัน แรงจูงใจ และความผิดพลาดThai PBS Podcastในต้นรัชกาลที่ 6 เมื่อ ร.ศ. 130 (พ.ศ. 2454 ตามปฏิทินเก่า) คณะนายทหารหนุ่ม นำโดย ขุนทวยหาญพิทักษ์ (เหล็ง ศรีจันทร์) ได้วางแผนเปลี่ยนแปลงการปกครองขึ้น เพื่อนำประเทศสยามเข้าสู่ระบอบประชาธิปไตย แต่ความพยายามปฏิวัติในคราวนั้นล้มเหลวลง ดังที่รู้จักกันในชื่อ “กบฏ ร.ศ. 130”อะไรคือแรงจูงใจ มูลเหตุ และความใฝ่ฝันของนายทหารหนุ่มในยุคนั้น ร่วมหาคำตอบกับรายการรอยจารึก...บันทึกสยาม ค่ะ Thu, 25 Aug 2022 11:52:57 +070025:06noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 29: ม.ร.ว.สายสวัสดี สวัสดิวัตน คุณค่าไม่ได้อยู่ที่ชาติกำเนิดThai PBS Podcastความสำคัญของ ม.ร.ว.สายสวัสดี สวัสดิวัตน ธิดาของ ม.จ.ศุภสวัสดิ์วงศ์สนิท สวัสดิวัตน มิได้อยู่ที่ชาติกำเนิดเท่านั้น แต่กิจกรรมต่าง ๆ ที่ได้มีส่วนร่วม สนับสนุนให้เกิดขึ้นนั้น ล้วนสืบเนื่องกับการเผยแพร่พระพุทธศาสนา และการเคลื่อนไหวเพื่อประชาธิปไตยในสังคมไทยรายการ “รอยจารึก..บันทึกสยาม” ได้รับเกียรติจากรองศาสตราจารย์ ดร.ไชยันต์ รัชชกูล จากคณะรัฐศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา ซึ่งขณะที่เรียนต่อในประเทศอังกฤษนั้น ได้รับตำแหน่งสภานายกสามัคคีสมาคมในพระบรมราชูปถัมภ์สืบต่อจาก ม.ร.ว.สายสวัสดี มาพูดคุยถึงความทรงจำ บทบาท ผลงาน และคุณค่าที่เธอมีต่อสังคมไทย Thu, 18 Aug 2022 18:19:19 +070026:46noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 28: 77 ปี วันสันติภาพไทย กับ ปรีดี พนมยงค์Thai PBS Podcastวันที่ 16 สิงหาคมของทุกปี คือ วันสันติภาพไทย ย้อนกลับไปในปี 2488 เป็นวันที่นายปรีดี พนมยงค์ ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในหลวงรัชกาลที่ 8 ประกาศสันติภาพ เพื่อแสดงว่าการประกาศสงครามกับฝ่ายสัมพันธมิตรโดยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นโมฆะ เพราะขัดต่อเจตจำนงของปวงชนชาวไทย และขัดต่อกฎหมายบ้านเมือง  ทั้งนี้ การที่ฝ่ายสัมพันธมิตรยอมรับรองเอกราชของไทย ไม่ให้ตกเป็นฝ่ายประเทศแพ้สงครามนั้น ก็เพราะการทำงานของขบวนการเสรีไทย ที่มีนายปรีดี พนมยงค์ เป็นหัวหน้านั่นเองในวาระ 77 ปี วันสันติภาพไทย รายการ “รอยจารึก..บันทึกสยาม” ได้รับเกียรติจากรองศาสตราจารย์ ดร.ไชยันต์ รัชชกูล จากคณะรัฐศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา ซึ่งในอดีตมีโอกาสได้พบอาจารย์ปรีดีหลายครั้งในหลายประเทศ มาเล่าถึงความทรงจำและความประทับใจที่มีต่ออาจารย์ปรีดี รวมถึงการกล่าวถึงความสำคัญของขบวนการเสรีไทยในหน้าประวัติศาสตร์การเมืองไทย Thu, 11 Aug 2022 14:03:33 +070028:56noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 27: โครงการบัณฑิตอาสาสมัคร ดร.ป๋วย อึ้งภากรณ์Thai PBS Podcastโครงการบัณฑิตอาสาสมัคร ที่ส่งบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ไปทำงานในชนบท ในช่วงทศวรรษ 2510 เป็นต้นมา เป็นอีกงานด้านหนึ่งของ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ที่สนใจการพัฒนาชนบท ลดความเหลื่อมล้ำ และปลูกฝังจิตสำนึกของผู้ที่ขาดโอกาสในสังคม ให้กับบัณฑิตที่เพิ่งจบจากมหาวิทยาลัยซึ่งเป็นผู้มีโอกาสในสังคมรายการ “รอยจารึก..บันทึกสยาม” ได้รับเกียรติจาก รองศาสตราจารย์ ดร.ไชยันต์ รัชชกูล คณะรัฐศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา ซึ่งเป็นบัณฑิตอาสาสมัคร รุ่นที่ 2 มาเล่าถึงประสบการณ์การเป็นบัณฑิตอาสาสมัคร แนวคิดในการก่อตั้งโครงการนี้ ความทรงจำ และความประทับใจที่มีต่ออาจารย์ป๋วยในสายตาของลูกศิษย์ ที่มีเรื่องเล่ามากมายซึ่งไม่เคยเปิดเผยที่ไหนมาก่อน Thu, 04 Aug 2022 14:26:45 +070029:14noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 26: มรดก ดร.ป๋วย อึ้งภากรณ์ (มูลนิธิโครงการตำราฯ)Thai PBS Podcastโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ พ.ศ. 2509 โดยมี ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ เป็นประธานคนแรก ต่อมาภายหลังจึงมีการก่อตั้งเป็นมูลนิธิขึ้น มีวัตถุประสงค์เพื่อเผยแพร่ตำราวิชาการด้านสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ในสังคมไทย ตั้งแต่ในยุคที่แทบไม่มีหนังสือวิชาการในสังคมไทย ต่อเนื่องยาวนานมาจนถึงปัจจุบันในวาระ 23 ปีแห่งการถึงแก่อนิจกรรมของ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ (28 กรกฎาคม 2542-2565) รายการ “รอยจารึก…บันทึกสยาม” ได้รับเกียรติจากศาสตราจารย์พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ ประธานมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มาเล่าถึงวิสัยทัศน์ของอาจารย์ป๋วยในการเผยแพร่ความรู้สู่สาธารณะผ่านหนังสือ และผลงานของมูลนิธิโครงการตำราฯปัจจุบันที่มีหนังสือให้อ่านได้ฟรีผ่านทาง <a href="http://textbooksproject.org">http://textbooksproject.org</a> Thu, 28 Jul 2022 11:00:00 +070027:02noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 25: บทบาทการเมืองไทยในยุคสงครามโลกครั้งที่ 2 สมัย จอมพล ป. พิบูลสงครามThai PBS Podcast“ท่านผู้นำ” เป็นคำที่ใช้เรียก จอมพล ป. พิบูลสงคราม ในช่วงที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรียุคแรก (พ.ศ. 2481 - 2487) ในบรรยากาศของสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งเป็นการขึ้นสู่ตำแหน่งพร้อมกับลัทธิชาตินิยมทางทหาร  และการดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรียุคหลัง (พ.ศ. 2491 - 2500) ในบทบาททางการเมืองที่แตกต่างกันออกไปรายการ “รอยจารึก…บันทึกสยาม” ได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ ประธานมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มาเล่าถึงความทรงจำในวัยเด็กที่เคยพบ จอมพล ป. พิบูลสงคราม ถึง 2 ครั้ง พร้อมการวิเคราะห์บทบาทความเป็นผู้นำในฐานะ นายกรัฐมนตรีที่ดำรงตำแหน่งยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์การเมืองไทย Thu, 21 Jul 2022 14:04:06 +070025:56noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 24: 125 ปี จอมพล ป. พิบูลสงครามThai PBS Podcastจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรีที่ดำรงตำแหน่งยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์การเมืองไทย (พ.ศ. 2481 - 2487 และ พ.ศ. 2491 - 2500) มีผลงานมากมายหลายด้าน แต่ตำแหน่งหนึ่งที่อาจไม่เป็นที่ทราบกันมากนัก คือ การเป็นอธิการบดีคนแรกของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อ พ.ศ. 2495 หลังจากการออกพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ฉบับใหม่ ยกเลิกตำแหน่ง “ผู้ประศาสน์การ” ของนายปรีดี พนมยงค์ ไปผลงานหนึ่งคือ การวางศิลาฤกษ์การก่อสร้างหอประชุมใหญ่ ซึ่งท่านได้กล่าวว่า “แม้เสียชีวิตลง วิญญาณของข้าพเจ้าก็จะยังคงปกป้องมหาวิทยาลัยนี้” ซึ่งในวาระ 125 ปี จอมพล ป. พิบูลสงคราม (14 กรกฎาคม พ.ศ. 2440 - 2565) รายการ “รอยจารึก…บันทึกสยาม” ได้รับเกียรติจากผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ณัฐพล ใจจริง จากคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎสวนสุนันทา มาเล่าถึงผลงานต่าง ๆ และเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์การเมืองไทยที่เกี่ยวข้องThu, 14 Jul 2022 11:00:00 +070027:12noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 23: 88 ปี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 90 ปี ประชาธิปไตยThai PBS Podcast27 มิถุนายน 2477 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (เดิมชื่อ วิชาธรรมศาสตร์และการเมือง) ได้รับการสถาปนาขึ้นตามหลักการศึกษา อันเป็นหนึ่งในหลัก 6 ประการของคณะราษฎร โดยมี ศ. ดร.ปรีดี พนมยงค์ เป็นผู้ประศาสน์การ จึงกล่าวได้ว่า สถาบันอุดมศึกษาแห่งนี้มีความสัมพันธ์กับการเมืองไทยตั้งแต่เริ่มแรก เพราะวัตถุประสงค์หลักของมหาวิทยาลัย คือ การผลิตพลเมืองของระบอบประชาธิปไตยที่มีความรู้ในทางกฎหมายและการเมืองนับจากนั้นเป็นต้นมา ตลอด 88 ปี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ก็มีบทบาทสำคัญในพัฒนาการทางการเมืองของไทยอย่างแยกกันไม่ออก ในวาระพิเศษนี้ รายการ “รอยจารึก…บันทึกสยาม” ได้รับเกียรติจากศาสตราจารย์พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มาเล่าถึงประวัติศาสตร์ธรรมศาสตร์ และความผูกพันต่อสถาบันการศึกษาแห่งนี้ ตั้งแต่เป็นนักศึกษา อาจารย์ และอธิการบดี Thu, 07 Jul 2022 13:24:03 +070030:12noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 22: ความฝัน ความหวังของคนรุ่นใหม่ในยุคคณะราษฎรThai PBS Podcastหลังจากที่คณะราษฎรเปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2475 แล้ว เยาวชนคนรุ่นใหม่ในยุคนั้น ทั้งนักเรียนมัธยม นักศึกษาธรรมศาสตร์ และนิสิตจุฬาฯ มีความฝัน ความหวัง และทัศนะต่อระบอบประชาธิปไตย อันเป็นการปกครองระบอบใหม่ของประเทศอย่างไรบ้าง ร่วมหาคำตอบไปกับผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ณัฐพล ใจจริง มาพูดคุยแลกเปลี่ยนในประเด็นนี้ Thu, 30 Jun 2022 10:53:22 +070030:20noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 21: 24 มิถุนายน จากจุดเริ่มต้นสู่วันเปลี่ยนแปลงการปกครองThai PBS Podcast 24 มิถุนายน 2475 “คณะราษฎร” ยึดอำนาจจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 เพื่อเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาสู่ระบอบประชาธิปไตย  นอกจากสมาชิกคนสำคัญอย่าง พระยาพหลพลพยุหเสนา ผู้เป็นหัวหน้า และสมาชิกที่เป็นที่รู้จักกันดีอย่าง จอมพล ป. พิบูลสงคราม และนายปรีดี พนมยงค์  คณะราษฎรยังมีสมาชิกที่น่าสนใจอีกหลายคนในวาระ 90 ปีแห่งการเปลี่ยนแปลงการปกครอง รายการรอยจารึก…บันทึกสยาม ได้รับเกียรติจากคุณนริศ จรัสจรรยาวงศ์ ผู้เขียนหนังสือ “2475 ราษฎรพลิกแผ่นดิน” มาพูดความเป็นมาของคณะราษฎร พร้อมเกร็ดประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจซึ่งคุณนริศรวบรวมมาจากอนุสรณ์งานศพของสมาชิกคณะราษฎรและหนังสือเก่าเป็นจำนวนมากThu, 23 Jun 2022 16:37:16 +070031:00noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 20: 90 ปี เส้นทางประชาธิปไตยThai PBS Podcastการเคลื่อนไหวเรียกร้องให้มีระบอบประชาธิปไตยในสังคมไทย ไม่ได้เริ่มต้นขึ้นที่คณะราษฎรเป็นกลุ่มแรก แต่มีความเคลื่อนไหวมาแล้วตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ผ่านคำกราบบังคมทูล ร.ศ. 103 ต่อมาเกิดกบฏ ร.ศ. 130 ในต้นรัชกาลที่ 6 จนมาเปลี่ยนแปลงการปกครองสำเร็จในรัชกาลที่ 7 นั่นเองศาสตราจารย์ ดร.ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ กรรมการมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ พูดถึงกระแสธารของความคิดประชาธิปไตยและความคิดทางการเมืองในสังคมไทย ในวาระ 90 ปีของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 24 มิถุนายน 2475-2565 Thu, 16 Jun 2022 10:09:58 +070025:52noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 19: ยุวกษัตริย์ รัชกาลที่ 8Thai PBS Podcastเป็นเวลาถึง 76 ปี ที่ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร รัชกาลที่ 8 เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 ด้วยพระชนมายุ 21 พรรษา โดยพระองค์ทรงครองสิริราชสมบัติเป็นเวลาเพียง 11 ปีเศษในวาระ 76 ปีแห่งการเสด็จสวรรคตของรัชกาลที่ 8 รายการ “รอยจารึก…บันทึกสยาม” ได้รับเกียรติจาก อาจารย์สุลักษณ์ ศิวรักษ์ มาเล่าถึงความประทับใจที่ครั้งหนึ่งได้เฝ้ารับเสด็จฯ ในหลวงรัชกาลที่ 8  พระราชกรณียกิจสำคัญของพระองค์ท่าน และเหตุการณ์สำคัญในหน้าประวัติศาสตร์การเมืองไทยในรัชกาลที่ 8 Thu, 09 Jun 2022 13:25:17 +070025:32noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 18: อีกด้านงานวิชาการของ ศ.เสน่ห์ จามริกThai PBS Podcastศาสตราจารย์ เสน่ห์ จามริก นอกจากจะเป็นประธานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติแล้ว ยังเคยเป็นอาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ รองอธิการบดี และผู้อำนวยการสถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รวมถึงเคยดำรงตำแหน่งประธานมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ยาวนานถึง 30 ปีศาสตราจารย์พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ ประธานมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ให้เกียรติกับรายการ “รอยจารึก…บันทึกสยาม” มาเล่าประสบการณ์ในฐานะที่เคยเป็นทั้งลูกศิษย์ และเพื่อนร่วมงานของอาจารย์เสน่ห์ และกล่าวถึงความสำคัญของบทความ งานแปล งานวิจัย และตำราของอาจารย์เสน่ห์ ที่ยังคง “อ่านได้” อยู่ แม้ว่าจะเขียนมาหลายสิบปีแล้วก็ตามอ่านงานวิจัยชุด สิทธิมนุษยชน ของ ศ.เสน่ห์ จาริม <big><a href="http://textbooksproject.org/?page_id=27">คลิก</a></big> Thu, 02 Jun 2022 12:55:16 +070025:17noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 17: 90 ปี สวนโมกข์ 90 ปี 2475Thai PBS Podcastเมื่อ 90 ปีที่แล้ว นอกจากคณะราษฎรเปลี่ยนแปลงการปกครองแล้ว ท่านพุทธทาสยังได้ตั้ง "สวนโมกข์" ขึ้นเพื่อเผยแพร่พุทธศาสนาอีกด้วย โดยที่พบว่า ท่านพุทธทาสเองเคยเทศน์สนับสนุนระบอบการปกครองใหม่ เคยเขียนบทกลอนเรื่องรัฐธรรมนูญของเราและกลอนรัฐนิยม ซึ่งเป็นนโยบายสำคัญในการสร้างความเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมไทยของจอมพล ป. พิบูลสงคราม  รวมถึงเคยสนทนาธรรมกับ ดร.ปรีดี พนมยงค์ ขณะดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ด้วยในวาระ 116 ปีชาตกาล ท่านพุทธทาสภิกขุ รายการรอยจารึก…บันทึกสยาม ได้รับเกียรติจากคุณนริศ จรัสจรรยาวงศ์ มาพูดคุยถึงความสัมพันธ์ของสมาชิกคณะราษฎรกับท่านพุทธทาสได้อย่างแปลกใหม่และน่าสนใจ Thu, 26 May 2022 13:00:00 +070032:48noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 16: ศ.เสน่ห์ จามริก ผู้บุกเบิกสิทธิมนุษยชนในสังคมไทยThai PBS Podcastศาสตราจารย์เสน่ห์ จามริก นับเป็นนักวิชาการผู้บุกเบิกองค์ความรู้ด้านสิทธิมนุษยชนในสังคมไทย จากการที่ท่านเป็นอาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ หลังจากนั้นมีผลงานวิจัยเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนหลายเรื่อง และดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเป็นคนแรกศาสตราจารย์ ดร.ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ อดีตคณบดีคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในฐานะลูกศิษย์ และผู้ที่เคยทำงานวิจัยร่วมกับอาจารย์เสน่ห์ ได้ให้เกียรติกับรายการ “รอยจารึก…บันทึกสยาม” มาเล่าถึงความสำคัญของอาจารย์เสน่ห์ในฐานะนักวิชาการด้านรัฐศาสตร์ ผู้เสนอแนวคิด “สังคมราชูปถัมภ์” ในการอธิบายสังคมไทย และในฐานะนักคิดผู้วางรากฐานการศึกษาสิทธิมนุษยชนในสังคมไทย Thu, 19 May 2022 14:35:59 +070029:34noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 15: ความ (ไม่) รู้เรื่อง ปรีดี พนมยงค์ หลังลี้ภัยที่ฝรั่งเศสThai PBS Podcastก่อนที่เรื่องราวของ ดร.ปรีดี พนมยงค์ จะได้รับการกล่าวถึงและยกย่องจากสาธารณชนเช่นในปัจจุบันนี้ ในยุคหลังการรัฐประหารตั้งแต่ พ.ศ. 2490 เป็นต้นมานั้น ความรับรู้เรื่องชีวิตและงานของ ดร.ปรีดี เป็นไปอย่างจำกัด  แม้แต่สำหรับนักศึกษาในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เอง ช่วงต้นทศวรรษ 2500 ยังไม่ทราบด้วยซ้ำว่า ดร.ปรีดี คือผู้ประศาสน์การ ผู้ก่อตั้งธรรมศาสตร์ อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นักประวัติศาสตร์การเมืองไทย ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ ให้เกียรติกับรายการ “รอยจารึก…บันทึกสยาม” มาเล่าประสบการณ์ความรับรู้เรื่องเกี่ยวกับ ดร.ปรีดี พนมยงค์ และประสบการณ์ครั้งหนึ่งในชีวิตที่ได้มีโอกาสสัมภาษณ์รัฐบุรุษอาวุโสผู้นี้ขณะที่ลี้ภัยอยู่ในฝรั่งเศส Thu, 12 May 2022 15:48:49 +070032:05noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 14: พระอัจฉริยภาพด้านดนตรี สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์Thai PBS Podcast “สังคีตวาทิตวิธีวิจารณ์” คือ พระนามวรรคหนึ่งพระสุพรรณบัตรของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ผู้ทรงมีคุณูปการอย่างยิ่งต่อวงการดนตรีของไทย เป็นต้นว่า การพระนิพนธ์เพลงเขมรไทรโยค ซึ่งเป็นเพลงที่มีทำนองและเนื้อร้องสอดรับการอย่างดี และการนำเพลงพื้นบ้านมาใส่ไว้ในเพลงละครดึกดำบรรพ์ อันเป็นการสืบสานรักษาของเก่าที่มีอยู่ในสังคมแล้วต่อยอดให้สมสมัยในยุคของพระองค์ท่านรายการ “รอยจารึก…บันทึกสยาม” ได้รับเกียรติจากศาสตราจารย์ ดร.คณพล จันทร์หอม อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เชี่ยวชาญการขับร้องเพลงไทย มาเล่าถึงผลงานในทางดนตรีของพระองค์ท่าน ทั้งในทางเพลงไทยเดิม เพลงสำหรับละครดึกดำบรรพ์ และเพลงพิธีการต่างๆ พร้อมทั้งสาธิตการขับร้องเพลงในรายการตอนนี้ด้วย Thu, 05 May 2022 15:32:36 +070031:41noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 13: นายช่างใหญ่แห่งกรุงสยาม สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศนรานุวัดติวงศ์Thai PBS Podcast"นายช่างใหญ่แห่งกรุงสยาม" หรือ “สมเด็จครู” คือ พระสมัญญานามที่ยกย่อง สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ พระราชโอรสในรัชกาลที่ 4 อย่างไรก็ดี สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศฯ ยังทรงมีคุณูปการต่อสังคมไทยในอีกหลายด้าน และมีพระจริยวัตรที่งดงาม ในวาระ 159 ปีประสูติ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์  รายการ “รอยจารึก…บันทึกสยาม” ได้รับเกียรติจากอาจารย์สุลักษณ์ ศิวรักษ์ มาถ่ายทอดเกร็ดประวัติศาสตร์ต่าง ๆ เกี่ยวกับพระองค์ท่าน ให้เห็นถึงความเป็นเลิศในชีวิต และการเผยแพร่ความรู้เรื่องวัฒนธรรมไทยให้สืบต่อมาได้จนถึงปัจจุบัน Thu, 28 Apr 2022 15:28:56 +070029:25noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 12: ซิว ซิววัน | เรื่องเล่าจากล่ามไทย เมื่อ เติ้ง เสี่ยวผิง เยือนไทยThai PBS Podcastไม่นานนัก หลังจีนกับไทยสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตต่อกัน นายกรัฐมนตรีจีน เติ้ง เสี่ยวผิง เยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการ ในปี พ.ศ. 2521 และได้มีโอกาสเข้าร่วมพิธีสำคัญของเมืองไทยด้วย  รับฟังเกร็ดประวัติศาสตร์นี้ได้จากบทสัมภาษณ์พิเศษ คุณซิว ซิววัน อดีตล่ามภาษาไทยของผู้นำจีน  หลังจากนั้นแล้ว คุณซิววันยังเป็นผู้จัดทำ “พจนานุกรมไทย-จีน” อีกด้วยThu, 21 Apr 2022 13:17:28 +070022:47noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 11: ซิว ซิววัน | อดีตล่ามภาษาไทยของผู้นำจีนกับความสัมพันธ์ระหว่างไทย-จีนThai PBS Podcastบทสัมภาษณ์พิเศษ คุณซิว ซิววัน อดีตล่ามภาษาไทยของผู้นำจีนอย่างโจวเอนไหล และเติ้งเสี่ยวผิง เล่าถึงการทำงานของฝ่ายจีน ที่มีการตั้ง “สำนักงานเลี่ยวเฉิงจื้อ” หลังการประชุมบันดุง ที่ประเทศอินโดนิเซีย เพื่อกรุยทางสำหรับการมีความสัมพันธ์ทางการทูตกับไทย ผ่านการเชิญคนไทยคณะต่างๆ ไปเยือนประเทศจีนรวมถึงเกร็ดความทรงจำถึงประสบการณ์ที่ได้พบกับอาจารย์ปรีดี พนมยงค์ ในเมืองจีน และท่าทีของทางการจีนต่ออาจารย์ปรีดี พนมยงค์ Thu, 14 Apr 2022 13:00:00 +070024:53noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 10: ศรีบูรพา นักเขียนเพื่อประชาธิปไตยThai PBS Podcast เบื้องหลังของชีวิต “ศรีบูรพา” คุณกุหลาบ สายประดิษฐ์ นักคิดนักเขียน นักหนังสือพิมพ์ชาวไทย ที่ได้รับการยกย่องจากยูเนสโกให้เป็นบุคคลสำคัญของโลก ถึงจุดยืนทางการเมืองที่สนับสนุนระบอบประชาธิปไตย และวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลทหารอย่างตรงไปตรงมา จนต้องติดคุกอยู่กว่า 4 ปี และได้รับนิรโทษกรรมในที่สุดบทสัมภาษณ์พิเศษ คุณรุ่งวิทย์ สุวรรณอภิชน นักเขียนรางวัลศรีบูรพาเกียรติยศ ประจำปี 2564 เจ้าของผลงานหนังสือเล่มล่าสุด “ศรีบูรพา : ผู้ถือปากกาสู้กับรัฐบาลทหาร” Thu, 07 Apr 2022 14:31:15 +070026:22noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 9: ศรีบูรพา บทเพลงละครเวที บันทึกแห่งอิสราThai PBS Podcastบทสัมภาษณ์คุณประดิษฐ ประสาททอง ศิลปินศิลปาธร สาขาศิลปะการแสดงคนแรก ผู้ก่อตั้งคณะละครอนัตตา และผู้สร้างละครเวทีเรื่อง “ศรีบูรพา : บันทึกแห่งอิสรา” ที่มาเล่าเรื่องราวให้เห็นถึงหลายมิติในชีวิตของคุณกุหลาบ สายประดิษฐ์ นักเขียนเจ้าของผลงานอมตะอย่าง “ข้างหลังภาพ” และนักหนังสือพิมพ์ของไทย ที่ได้รับการยกย่องจากองค์การยูเนสโกให้เป็นบุคคลสำคัญของโลกผู้นี้Thu, 31 Mar 2022 13:33:56 +070034:34noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 8: ความเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยจากทรรศนะปัญญาชนสยามThai PBS Podcastปัญญาชนสยามอย่าง ส. ศิวรักษ์ ในวัย 89 ปี กล่าวถึงความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในสังคมไทย ทั้งทางการเมือง ศาสนา และวัฒนธรรม  พร้อมมุมมองที่มีต่อคนรุ่นใหม่ซึ่งต้องการมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางของประเทศ  และการใช้ชีวิตอย่างไม่ประมาทในช่วงบั้นปลายชีวิตของท่าน ที่เฝ้าจับตามองพัฒนาการของสังคมไทยอยู่เสมอ Thu, 24 Mar 2022 15:27:35 +070026:48noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 7: กว่าจะมาเป็นปัญญาชนสยามของ ส.ศิวรักษ์Thai PBS Podcastเมื่อเอ่ยถึง ส. ศิวรักษ์ แล้ว หลายคนมักนึกถึงฉายา "ปัญญาชนสยาม"  ในวาระ 89 ปี (พ.ศ. 2565) ของ อ.สุลักษณ์ ศิวรักษ์ วันที่ 27 มีนาคมนี้  รายการ "รอยจารึก…บันทึกสยาม" ได้รับเกียรติจาก อ.สุลักษณ์ มาพูดคุยถึงเส้นทางการแสวงหาความรู้ของ ส. ศิวรักษ์ จากวัด โรงเรียน มหาวิทยาลัย และจากบุคคลต่าง ๆ ทั้งในและต่างประเทศ จนกลับมาทำงานในประเทศไทยเมื่อ 60 ปีก่อน แล้วได้เป็นบรรณาธิการสำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย และบรรณาธิการนิตยสารสังคมศาสตร์ปริทัศน์ ที่มีบทบาทในแวดวงปัญญาชนอย่างมากในทศวรรษ 2500 และทศวรรษ 2510 จนได้รับการยกย่องให้เป็น "ปัญญาชนสยาม"Thu, 17 Mar 2022 17:34:55 +070033:52noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 6: ศาสตร์และศิลป์การใช้ชีวิตของ อ.ป๋วย อึ๊งภากรณ์Thai PBS Podcastเรื่องราวของ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ อดีตผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย จากสายตาของอดีตเพื่อนร่วมงานและอดีตลูกศิษย์อย่าง ดร.อรัญ ธรรมโน (ประธานมูลนิธิอาจารย์ป๋วย) ซึ่งเห็นว่า “ท่านหวนแหนเรื่องความมั่นคงทางการเงินการคลังของไทย จนกระทั่งคิดว่าชีวิตของท่านมีค่าน้อยกว่าสิ่งนี้” และแง่มุมความเป็นมนุษย์ของ ดร.ป๋วย ผู้เลือกที่จะไปร่วมงานแต่งงานของ ดร.อรัญ แทนการไปวางศิลาฤกษ์ธนาคารแห่งประเทศไทย สาขาหาดใหญ่ โดยให้เหตุผลว่า “การวางรากฐานชีวิตสำคัญกว่า”ขอขอบคุณ เพลง: อาจารย์ป๋วย คำร้อง: ประยูร อัครบวร ทำนอง / ขับร้อง: กุลศักดิ์ เรืองคงเกียรติ Thu, 10 Mar 2022 15:17:33 +070034:06noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 5: ป๋วย อึ๊งภากรณ์ กับผู้หญิงผู้อยู่เบื้องหลังในชีวิตThai PBS Podcastเบื้องหลังชีวิตของอาจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ผู้ได้รับการยกย่องจากยูเนสโกให้เป็นบุคคลสำคัญของโลก กับเรื่องราวของผู้หญิงในชีวิตที่มีอิทธิพลต่อความคิด ชีวิต และการทำงาน ไม่ว่าจะเป็นแม่ ภรรยา น้องสาว และเพื่อนร่วมงาน  ผ่านการสนทนากับศาสตราจารย์ ดร.ยงยุทธ ยุทธวงศ์ หลานชายของลุงป๋วย รวมไปถึงความสัมพันธ์ของลุงป๋วยกับหลานชายคนนี้ ที่มีลุงป๋วยเป็น มาตรฐานทองคำ ให้กับชีวิตของตนเอง Thu, 03 Mar 2022 15:11:52 +070032:43noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 4: โกมล คีมทองThai PBS Podcastเรื่องราวของครูโกมล คีมทอง บัณฑิตหนุ่มจากคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้ออกไปเป็นครูในชนบท ที่โรงเรียนเหมืองห้วยในเขา บ้านส้อง จังหวัดสุราษฎร์ธานี จนต้องจบชีวิตลงก่อนวัยอันควรจากปัญหาทางการเมืองในยุคนั้น เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2514  ผ่านบทสัมภาษณ์ นายแพทย์วิชัย โชควิวัฒน เพื่อนของครูโกมล คีมทอง ซึ่งปัจจุบันดำรงตำแหน่งประธานมูลนิธิโกมลคีมทอง ที่สานต่องานด้านอุดมคติของคนหนุ่มสาว และการพิมพ์หนังสือเผยแพร่เรื่องราวต่างๆ นอกกระแสหลักในปัจจุบันThu, 24 Feb 2022 19:37:05 +070030:37noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 3: 83 ปี ดุษฎี พนมยงค์ จากลูกสาวผู้อภิวัฒน์ สู่ศิลปินแห่งชาติThai PBS Podcastบทสัมภาษณ์พิเศษ ครูดุษฎี พนมยงค์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีสากล) เนื่องในโอกาสอายุครบ 83 ปี 18 กุมภาพันธ์ 2565 ถึงเส้นทางชีวิตของลูกสาวของอาจารย์ปรีดี พนมยงค์ รัฐบุรุษอาวุโส สู่ผู้บุกเบิกการขับร้องประสานเสียงของไทย ในฐานะผู้อำนวยการคณะนักร้องประสานเสียงสวนพลู หรือที่รู้จักกันในชื่อ วงสวนพลูคอรัส ที่ได้รับรางวัลในระดับนานาชาติมาแล้วมากมาย  นอกจากนี้ ครูดุษฎียังเป็นผู้ริเริ่มการฝึกอบรม “ลมหายใจ…ดนตรี…ชีวิต” ให้กับบุคคลทั่วไปอีกด้วย  ดนตรีเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับลมหายใจและชีวิตได้อย่างไร รับฟังคำตอบได้ในตอนนี้ Thu, 17 Feb 2022 18:58:32 +070032:56noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 2: ชีวิตรักรัฐบุรุษอาวุโส ปรีดี - พูนศุข พนมยงค์Thai PBS Podcastในชีวิตอันเป็นตำนานของอาจารย์ปรีดี พนมยงค์ รัฐบุรุษอาวุโสคนเดียวของประเทศไทยนั้น มีท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์ เป็นเพื่อนคู่คิดมิตรคู่กาย เปรียบเสมือน "ลมใต้ปีก" ให้กับทุกช่วงชีวิตของท่าน ทั้งในยามรุ่งเรืองและยามตกยากในการใช้ชีวิตคู่ยาวนานกว่า 54 ปีThu, 10 Feb 2022 11:50:36 +070022:38noรอยจารึก...บันทึกสยาม EP. 1: 110 ปี กบฏ ร.ศ. 130 | เบื้องหลังความเคลื่อนไหวเพื่อเปลี่ยนแปลงสยามThai PBS Podcastการเคลื่อนไหวของเยาวชนคนหนุ่มสาวให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในปัจจุบันนั้นไม่ใช่เรื่องใหม่ หากมองย้อนกลับไปในอดีตจะพบว่าเมื่อ 110 ปีที่แล้ว คนหนุ่มที่เป็นทหารและพลเรือนจำนวนหนึ่งได้วางแผนเตรียมการเปลี่ยนแปลงการปกครองในยุคต้นรัชกาลที่ 6 ซึ่งร้อยละ 80 ของคนเหล่านี้มีอายุเพียง 20-25 ปีเท่านั้น อะไรคือสาเหตุที่มาที่ไป เบื้องหลัง และบทเรียนจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นใน ร.ศ. 130 ร่วมหาคำตอบกับศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.แถมสุข นุ่มนนท์ นักประวัติศาสตร์และผู้เป็นทายาทของร้อยตรี ถัด รัตนพันธุ์ หนึ่งในคณะ ร.ศ. 130 Thu, 03 Feb 2022 14:06:17 +070026:09no